ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ‘ਚ ਮੈਕਸੀਕੋ ਦੇ ਤੱਟ ਨੇੜੇ ਅਚਾਨਕ ‘ਹਰੀਕੇਨ ਪੋਲੋ’ ਨਾਂ ਦੇ ਤੂਫ਼ਾਨ ਨੇ ਫੜਿਆ ਜ਼ੋਰ, ਤੇਜ ਗਤੀ ਨੇ ਮੌਸਮ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਕੀਤਾ ਹੈਰਾਨ…
![]()
ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਰੀਕੇਨ ਸੈਂਟਰ ਨੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧੀ ਤੀਬਰਤਾ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਅਸਧਾਰਨ ਕਰਾਰ ਪੋਲੋ ਨੂੰ ਕੀਤਾ ਮੁੱਖ ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਪੂਰਬੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਖੇਤਰ ‘ਚ ਇੰਨੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਫੜਦੇ ਤਾਕਤ…
ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ 23 ਸਤੰਬਰ (ਚਰਨ ਸਿੰਘ ਮੈਣ ਮਾਜਰੀ ) : ਪੰਜਾਬ, ਦਿੱਲੀ ਤੋਂ ਹਿਮਾਚਲ ਤੱਕ ਆਈਐਮਡੀ ਨੇ ਅਲਰਟ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਕਿ 24 ਘੰਟਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹਵਾ ਦੀ ਗਤੀ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 58 ਮੀਲ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ਦੇ ਵਾਧੇ ਨੂੰ “ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਤੀਬਰ ਹੋਣਾ” ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੋਲੋ ਨੇ ਇਸ ਸੀਮਾ ਨੂੰ ਲਗਭਗ ਦੁੱਗਣਾ ਪਾਰ ਕਰ ਲਿਆ। ਸੋਮਵਾਰ ਨੂੰ ਪੋਲੋ ਦੀਆਂ ਹਵਾਵਾਂ ਲਗਭਗ 50 ਮੀਲ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਨਾਲ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਉੱਥੇ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਦਿਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਤੂਫ਼ਾਨ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਵਿੱਚ ਲਗਭਗ 110 ਮੀਲ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ਦਾ ਵਾਧਾ ਹੋਇਆ। ਖਾਸ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਮੁਕਾਬਲਤਨ ਕਮਜ਼ੋਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਤੂਫ਼ਾਨ ਮੰਗਲਵਾਰ ਸਵੇਰ ਤੱਕ ‘ਕੈਟਾਗਰੀ 5’ ਦੇ ਹਰੀਕੇਨ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਗਿਆ। ਮੌਸਮ ਵਿਗਿਆਨ ਵਿੱਚ 24 ਘੰਟਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹਵਾ ਦੀ ਗਤੀ ਵਿੱਚ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ 58 ਮੀਲ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ਦੇ ਵਾਧੇ ਨੂੰ “ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਤੀਬਰ ਹੋਣਾ” ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੋਲੋ ਨੇ ਇਸ ਸੀਮਾ ਨੂੰ ਲਗਭਗ ਦੁੱਗਣਾ ਪਾਰ ਕਰ ਲਿਆ। ਇਹੀ ਗੱਲ ‘ਪੋਲੋ’ ਨੂੰ ਰਹੱਸਮਈ ਅਤੇ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਇਹ ਤੂਫ਼ਾਨ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਗਰਮ ਪਾਣੀਆਂ ਦੇ ਉੱਪਰੋਂ ਲੰਘ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਇਸ ਦੇ ਹੋਰ ਤੇਜ਼ ਹੋਣ ਲਈ ਅਨੁਕੂਲ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਾਲਾਤਾਂ ਕਾਰਨ ਤੂਫ਼ਾਨ ਨੂੰ ਕੁਝ ਹੀ ਘੰਟਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਊਰਜਾ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲੀ। ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਤੂਫ਼ਾਨ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਇੱਕ ਦਿਨ ਵਿੱਚ 50 ਮੀਲ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ 160 ਮੀਲ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੌਸਮ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਲਈ ਇਸ ਦੀ ਅਗਲੀ ਚਾਲ ਉਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਸ਼ਾਲ ਤੂਫ਼ਾਨ ਜ਼ਮੀਨ ਤੋਂ ਕਿੰਨੀ ਦੂਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਬਦਲਾਅ ਆਉਂਦਾ ਹੈ—ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਅਹਿਮ ਸਵਾਲ ਹਨ। ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਵਿਚ ਮੈਕਸੀਕੋ ਦੇ ਤੱਟ ਨੇੜੇ ਅਚਾਨਕ ਇੱਕ ਤੂਫ਼ਾਨ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਫੜ ਲਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਗਤੀ ਨੇ ਮੌਸਮ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੂਫ਼ਾਨ ਦਾ ਨਾਮ ‘ਹਰੀਕੇਨ ਪੋਲੋ’ ਹੈ। ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਪੋਲੋ ‘ਕੈਟਾਗਰੀ 5’ (ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸ਼੍ਰੇਣੀ) ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਸਿਖਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਵਾ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਗਤੀ 180 ਮੀਲ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ (ਲਗਭਗ 290 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ) ਦਰਜ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਹਰੀਕੇਨ ਪੋਲੋ ਬਾਰੇ ਸਭ ਤੋਂ ਚਿੰਤਾਜਨਕ ਪਹਿਲੂ ਸਿਰਫ਼ ਇਸ ਦੀ ਅਧਿਕਤਮ ਗਤੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਅਸਲ ਹੈਰਾਨੀ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਇਸ ਦੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਤੀਬਰ ਹੋਣ ਦੀ ਦਰ ਹੈ। ਇਹੀ ਗੱਲ ‘ਪੋਲੋ’ ਨੂੰ ਰਹੱਸਮਈ ਅਤੇ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਇਹ ਤੂਫ਼ਾਨ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਗਰਮ ਪਾਣੀਆਂ ਦੇ ਉੱਪਰੋਂ ਲੰਘ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਦਕਿ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਇਸ ਦੇ ਹੋਰ ਤੇਜ਼ ਹੋਣ ਲਈ ਅਨੁਕੂਲ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਾਲਾਤਾਂ ਕਾਰਨ ਤੂਫ਼ਾਨ ਨੂੰ ਕੁਝ ਹੀ ਘੰਟਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਊਰਜਾ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮਿਲੀ। ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਤੂਫ਼ਾਨ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਇੱਕ ਦਿਨ ਵਿੱਚ 50 ਮੀਲ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ 160 ਮੀਲ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੌਸਮ ਵਿਗਿਆਨੀਆਂ ਲਈ ਇਸ ਦੀ ਅਗਲੀ ਚਾਲ ਉਤੇ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖਣੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਸ਼ਾਲ ਤੂਫ਼ਾਨ ਜ਼ਮੀਨ ਤੋਂ ਕਿੰਨੀ ਦੂਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਬਦਲਾਅ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਅਹਿਮ ਸਵਾਲ ਹਨ। ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਨੈਸ਼ਨਲ ਹਰੀਕੇਨ ਸੈਂਟਰ ਨੇ ਇਸ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧੀ ਤੀਬਰਤਾ ਨੂੰ ਅਸਧਾਰਨ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਪੋਲੋ ਨੂੰ ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੂਫ਼ਾਨਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜੋ ਪੂਰਬੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੰਨੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਤਾਕਤ ਫੜਦੇ ਹਨ। ਹਵਾ ਦੀ ਗਤੀ 290 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਨਾਲ ਇਹ ਸਾਲ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਤੂਫ਼ਾਨ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ। ਮੰਗਲਵਾਰ ਦੁਪਹਿਰ ਤੱਕ ਪੋਲੋ ਦੀਆਂ ਹਵਾਵਾਂ 290 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਪ੍ਰਤੀ ਘੰਟਾ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਗਤੀ ਜਿਸ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਪੱਛਮੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਂਤ ਦੇ ਦੋ ‘ਸੁਪਰ ਟਾਈਫੂਨ’ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਸਾਲ ਦੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਤੂਫ਼ਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਸਮੁੰਦਰ ਦਾ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਤੂਫ਼ਾਨ ਲਈ ਅਨੁਕੂਲ ਵਾਯੂਮੰਡਲ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਪੋਲੋ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਵਧਾਉਣ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ; ਇਹ ਸਥਿਤੀਆਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਤੂਫ਼ਾਨ ਨੂੰ ਊਰਜਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਫਿਲਹਾਲ, ਇਸ ਤੂਫ਼ਾਨ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹਵਾਵਾਂ ਦੇ ਮੈਕਸੀਕੋ ਦੇ ਤੱਟ ਨਾਲ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਟਕਰਾਉਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਅਨੁਮਾਨ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਤੂਫ਼ਾਨ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਉੱਪਰੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੋਇਆ ਮੈਕਸੀਕੋ ਦੇ ਤੱਟ ਦੇ ਸਮਾਨਾਂਤਰ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਵਧੇਗਾ; ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਤੱਟਵਰਤੀ ਇਲਾਕਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਹੈ। ਮੈਕਸੀਕੋ ਦੇ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮੀ ਤੱਟ ਲਈ ‘ਟ੍ਰੋਪਿਕਲ ਸਟੌਰਮ’ (ਉਪ-ਖੰਡੀ ਤੂਫ਼ਾਨ) ਦੀ ਚਿਤਾਵਨੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਬੁੱਧਵਾਰ ਤੋਂ ਤੂਫ਼ਾਨ ਕਾਰਨ ਤੇਜ਼ ਹਵਾਵਾਂ ਚੱਲਣ ਅਤੇ ਭਾਰੀ ਮੀਂਹ ਪੈਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ।
